ครึก#48: มาทำเวิร์คชอปเล่นกันกะ xPUD Linux

เมื่อวานโดยประมาณ ผมเข้าไปเช็คที่ www.distrowatch.com
ซึ่งรวมข่าวสารแจ้งเกี่ยวกับดิสโทรที่ออกใหม่ หรืออัพเดทมาให้ทราบ
ผมไปเจอดิสโทรหนึ่ง ที่ผมแอบชื่นชมเป็นการส่วนตัวมาระยะหนึ่งแล้ว
โดยหวังว่าวันหนึ่งมันจะเวิร์ค

แล้วก็มาถึงวันนั้น ที่ผมจะได้ลอง

"xPUD 0.9"
http://penkia.blogspot.com/2009/06/xpud-09-better-desktop-for-your.html

วันนี้จะมาทำเวิร์คชอปกัน เพื่อให้เข้าใจการทำงานของการลงลีนุกซ์ใน usb
หรือสื่อประเภทอื่นๆ ***ถ้าไม่แน่ใจโปรดอย่าทำตามนะครับ แต่อ่านย่อมได้ความรู้แน่นอน

สิ่งที่ต้องเตรียม
1.usb drive ขนาด 128Mb เป็นต้นไป
2.คอมพิวเตอร์ที่บู๊ทด้วย usb ได้/เน็ตบุ๊ค
3.เครื่องที่มีระบบปฏิบัติการ Linux เช่น Ubuntu, Fedora, etc.
4.ไฟล์ xpud-0.9.iso (51Mb) ซึ่งโหลดได้จาก
http://download.xpud.org/xpud-0.9.iso

อธิบายการทำงานของการบู๊ตระบบปฏิบัติการใดๆ
1.BIOS เช็คอุปกรณ์พื้นฐานของเครื่อง
2.BIOS ตรวจดูว่า boot sector อยู่ที่ไหน
3.โปรแกรมจัดการการ boot (boot manager) ซึ่งอยู่ในส่วน boot sector เริ่มบู๊ตจากสื่อ

มีโปรแกรมจัดการการ boot อยู่หลายตัว เช่น grub ntldr(windows) loadlin syslinux isolinux และอื่นๆ มากมาย
ซึ่งแล้วแต่ "สื่อ" (Media) ที่เราเลือกใช้ เช่น harddisk, usb, network เป็นต้น

ผมขอแนะนำโปรแกรมตัวหนึ่งที่ถูกใช้กว้างขวางใน Linux หลายๆ ตัว
และที่จะนำมาใช้ในวันนี้ นั่นคือ syslinux

วิธีทำ
1.ติดตั้งโปรแกรม syslinux

sudo apt-get install syslinux

2.เตรียม usb drive ของเรา ให้ format และสร้างตารางพาร์ทิชั่น ด้วยเครื่องมือที่ถนัด

***ขั้นตอนนี้ควรกระทำด้วยความระมัดระวัง ถ้าไม่แน่ใจ ก็โปรดอ่านอย่างเดียวครับ อย่าลองทำ

เสียบ usb เข้ากับเครื่องลีนุกซ์ของเรา รอสักพัก
พิมพ์ dmesg | tail -n 10 แล้วดูว่าการแสดงผล 10 บรรทัดสุดท้ายเกี่ยวกับ usb ของเรา ว่า mount อยู่ที่ไหน

ให้ unmount usb แล้วจัดการดิสก์ด้วยคำสั่ง

sudo cfdisk /dev/sdx

แทน x ด้วยตัวอักษรที่ได้จาก dmesg
เช่น /dev/sdb ซึ่งปรกติถ้าเครื่องมี harddisk ลูกเดียว usb ที่เสียบไปจะอยู่ที่นี่

สร้างตารางพาร์ทิชั่น และแบ่งพาร์ติชั่นใหม่ กำหนดประเภทของพาร์ติชั่นให้เป็น 06 - Fat16 Win95
สั่ง write เพื่อเขียนตารางใหม่ แล้วออกจากโปรแกรม ตอนนี้เราจะได้ usb ที่มี 1 พาร์ติชั่น

เช่น /dev/sdb1

จากนั้นสั่งฟอร์แมตไดรฟว์ /dev/sdb1 นั้น

sudo mke2fs -t vfat /dev/sdb1

โอเช ใช้ได้แระ ถอด usb ออกมา

คำแนะนำ: ถ้าใครไม่ถนัดสร้างพาร์ติชั่นหรือฟอร์แมตไดรฟว์วิธีนี้ให้ใช้โปรแกรม gparted ครับ
ผมแนะนำ gparted ครับ เซฟที่สุดสำหรับคนที่อยากทำจริงๆ โดยเลือกไดรฟว์ให้ถูกด้วยนะครับ
เรื่องพาร์ติชั่น ถ้าเข้าใจแล้ว ก็จะไม่ใช่เรื่องน่ากลัวสำหรับมือใหม่อีกเลย

3.คัดลอกข้อมูลลง usb

ให้ mount usb ก่อน ถ้าจากเมื่อกี้ก็แค่เสียบเข้าไปอีกที file manager จะป๊อบอัพ usb drive ขึ้นมา
จากนั้นให้แตกไฟล์ xpud-0.9.iso โดยคลิ๊กขวาที่ไฟล์ และเลือกให้แตกไฟล์ (หรือจะใช้วิธีใดก็ตาม)

ผมเลือกวิธี mount iso แล้วก๊อปปีน่ะครับ

คัดลอกไฟล์ทั้งหมด ไปยัง usb ไดรฟว์

4.เตรียมระบบให้ usb บู๊ทได้

จริงๆ แล้ว ไฟล์ที่เราคัดลอกมานั้น ถูกกำหนดว่าให้เขียนลงบน CD/DVD ซึ่งเป็นสื่อประเภท iso9660
คือ ถ้าใช้ไฟล์ .iso ที่มีโปรแกรม isolinux (ซึ่งก็คือ syslinux) นั้นเขียน CD/DVD แผ่นนั้นก็จะ boot ได้
แต่ usb ที่เราใช้เป็น FAT ดังนั้นต้องมีการปรับเปลี่ยนอะไรนิดหน่อยครับ

ให้เปลี่ยนชื่อไฟล์ 2 ตัว คือ isolinux.cfg กับ isolinux.bin (ตัวหลังอยู่ในโฟลเดอร์ชื่อ boot) เป็น
syslinux.cfg และ syslinux.bin

จากนั้นให้ umount usb

แล้วสั่งคำสั่ง

sudo syslinux /dev/sdb1

จำไว้ว่า sdb1 อาจเป็นตัวอักษรอย่างอื่นๆ ได้ ต้องกลับไปดูข้อ 2 อย่างละเอียดก่อนครับ

เสร็จแระ

...............

จากนั้นก็หาเครื่องทดลอง อาจใช้เครื่องที่ใช้อยู่ที่รองรับการบู๊ทด้วย usb ก็ได้
ผมใช้ netbook ลองครับ เพราะ xPUD ทำมาเพื่อใช้กับเน็ตบุ๊คโดยเฉพาะ ใช้ง่าย หน้าตาดูดี
เพื่อใช้ ดูหนัง ฟังเพลง เล่นเน็ต ดูรูป เขาใส่ไดร์เวอร์สำหรับ eeePC กับ Aspire One เรียบร้อย
เป้าหมายในอนาคตเขาคงตั้งใจให้เป็นส่วนเสริมของ OS สำหรับเน็ตบุ๊คน่ะครับ

ส่วนตัวผมใช้แล้วชอบครับ เอาไว้ลองเสียบกับเน็ตบุ๊คเครื่องอื่นๆ ทดสอบได้เลย

ลืมบอกไป ตัวนี้ยังไม่แสดงผลภาษาไทย แต่คนที่ทำเป็นก็โหลดฟ้อนต์ไปไว้ที่ /usr/share/fonts/truetype/ แล้วเปิด browser ใหม่

รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ xPUD
http://www.xpud.org/

ใครอ่านแล้วพอเข้าใจ ก็ลองทำดูเลยครับ

ถ้าโปรเจค xPUD ในอนาคต พัฒนาดีๆ แล้วผมจะปรับแต่งให้ใช้ภาษาไทยได้นะครับ จะได้เอาไปใช้ใน Netbook กัน :D

Trendy Teddy

Comments

rx78's picture

<p>xPud แม้ไม่ Support "apt" แต่ว่ามี dpkg สามารถ Download จาก Ubuntu main repository แล้วมาติดตั้งได้ครับ เช่นภาษาไทย จาก http://launchpadlibrarian.net/19870140/ttf-thai-tlwg_0.4.11-2_all.deb แต่ถ้าวิธีนี้คงต้องลง defoma กับ whiptail ด้วยนะ :)</p>
TrendyTeddy's picture

<p>ตอนแรกผมนึกว่า xPUD มันพัฒนามาจาก PUD Linux ซึ่งมาจาก Ubuntu แต่ไหงได้มันสร้างจาก scratch เลย</p><p>และไม่มี packagemanager คือ opt-get เท่านั้น ผมลองลง font แล้ว และก็ save state ให้ใช้ในครั้งต่อๆ ไปได้ในการบู๊ท</p><p>ตัวนี้ก็น่าสนใจนะครับคุณ rx78 หากจะทำ Kiosk อะไรสักอย่าง</p>
rx78's picture

<p>ผมทำ Kiosk ต้นแบบไปบน Slax แล้วครับ มี่ Thai Fonts และ Input method เรียบร้อย boot มาเป็น Firefox+Flash+JRE เต็มทั้ง Screen เลยครับ รวม wifi ด้วย (แต่เป็น fixed access point) ในขนาด 130 mb บน USB Flash ครับ</p>