Font

หลังจากที่ฟอนต์ Sarabun เริ่มเป็นที่นิยมกันในบ้านเรา ก็ถึงคิวที่เจ้าฟอนต์นี้จะขยับไปอยู่บนบริการออนไลน์บ้างแล้ว เริ่มที่บริการซอฟต์แวร์สำนักงานออนไลน์อย่าง Google docs โดยงานนี้ได้แม่งานเป็น อ.กิตติ์ จาก มข. เป็นตัวตั้งตัวตีในการผลักดัน

โดยในตอนนี้อยู่ระหว่างการหาทางออกในเรื่องของ License ของฟอนต์ว่าจะเอายังไงดี เพราะปัจจุบันทาง SIPA ได้ผลักดันให้ License เป็น GPL+FE ไปแล้ว แต่ทาง Google ไม่รับฟอนต์ที่เป็น GPL เข้าในระบบ

อย่างไรแล้วทางคณะผู้ร่วมทำงานจะพยายามพลักดันให้เข้า Google docs ให้ได้ครับ

เนื่องจากทีม NECTEC จัดกิจกรรม "ประชุมระดมสมองเชิงปฏิบัติการพัฒนาภาษาไทยในซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส" ที่โคราชในวันที่ 6 - 7 ก.ค. นี้ โดยมีหัวเรื่อง 3 เรื่องด้วยกันคือ 1) งานพัฒนาฟอนต์ 2) แก้ขัก OpenOffice.org 3) แก้บัก Firefox

โดยผมก็ได้มาแทรกตัวอยู่ในกลุ่มทำฟอนต์ ก็เลยได้โอกาสเสนอให้ทำ Glyphs ไทย สำหรับแบบอักษร Ubuntu ที่มันไม่มีสักที ซึ่งจากวันแรกที่เริ่มงานเราก็ได้เห็นหน้าตาของฟอนต์กันแล้ว

เราน่าจะคุ้นเคยกับฟอนต์ Ubuntu แบบใหม่กันมาพักใหญ่แล้ว ทั้งจากการแสดงผลบนหน้าจอ และจากโลโก้ของ Ubuntu เอง วันนี้ Ubuntu ได้ออกฟอนต์รูปแบบของ Ubuntu ที่เป็น Monospace มาแล้ว เพื่อให้ Geek ทั้งหลายที่ใช้ชีวิตอยู่ใน Terminal ได้เข้าถึงความเป็น Ubuntu กันมากขึ้น

คิดว่าหน่วยงานของหลายๆ ท่าน น่าจะถูกบังคับ (ขอร้องแกมบังคับ) ให้ใช้ฟอนต์ Sarabun เป็นที่เรียบร้อยแล้ว แต่อย่างที่ทุกท่านทราบดีคือ ฟอนต์ Sarabun ยังคงมีปัญหาอยู่บ้าง โดยเฉพาะกับบนวินโดวส์ และปัญหาหนึ่งที่ทำให้เราแก้ไขปัญหาให้กับฟอนต์ Sarabun ได้ไม่ง่ายนักคือ สัญญาอนุญาตของตัวฟอนต์ที่ไม่เป็นอิสระมากพอ

ล่าสุดทางหน่วยงานต้นสังกัดคือ SIPA ได้ร่วมมือกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา ผู้ถือครองลิขสิทธิ์ร่วมของฟอนต์ดังกล่าว ได้แก้ไขสัญญาอนุญาตเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยสัญญาอนุญาตที่เลือกใช้นั้นเป็น GPL + Font exception

ฟอนต์ภาษาไทยในระบบคอมพิวเตอร์ต่างๆ ได้ถูกพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง ควบคู่ไปกับการพัฒนาระบบปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ให้รองรับภาษาไทย จนทำให้เกิดการใช้งานในทุกๆ ส่วนของสังคมอย่างทั่วถึง

ในปัจจุบันซอฟต์แวร์ทั้งในระบบเปิด (Open Source Software) และระบบปิด (Commercial Software) ล้วนต้องใช้ฟอนต์ด้วยกันทั้งสิ้น ฟอนต์ภาษาไทยที่ใช้กันอย่างแพร่หลายส่วนใหญ่ มักจะเป็นฟอนต์ที่มาพร้อมกับระบบปฏิบัติการวินโดวส์ และระบบปฏิบัติการ Mac OSX ซึ่งเป็นฟอนต์ที่มีลิขสิทธิ์ มีบางฟอนต์ที่ผู้พัฒนาอนุญาตให้นำไปใช้ได้โดยไม่คิดมูลค่า เช่น ฟอนต์ที่พัฒนาโดยองค์กรในภาคอุตสาหกรรมการพิมพ์ คือ ชมรมการจัดพิมพ์อิเล็กทรอนิกไทย สหพันธ์อุตสาหกรรมการพิมพ์ และฟอนต์ที่พัฒนาจากโครงการของกรมทรัพย์สินทางปัญญาร่วมกับสำนักงานส่งเสริม อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (SIPA)

Bruno Maag นักออกแบบฟอนต์ ผู้ก่อตั้งบริษัท Dalton Magg ซึ่งมีผลงานเด่นล่าสุดคือออกแบบ Ubuntu Font ตัวใหม่ใน Ubuntu 10.10 ได้รับเชิญให้ไปแสดงผลงานที่ Design Museum พิพิธภัณฑ์ด้านการออกแบบที่กรุงลอนดอน

นิทรรศการคราวนี้มีชื่อว่า Shape My Language จะนำตัวอักษรภาษาต่างๆ ใน Ubuntu Font ไปจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ ผู้ชมงานสามารถร่วมสนุกกับนิทรรศการครั้งนี้ผ่านเน็ตโดยทวีตข้อความไปยัง @shapemylanguage ซึ่งข้อความจะถูกแสดงด้วย Ubuntu Font และฉายบนจอในงาน

งานนี้จัดถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์นี้ ใครมีโอกาสแวะไปแถวนั้นก็ถ่ายภาพส่งกลับมาได้ครับ

ใน Ubuntu สามารติดตั้ง font ได้อย่างง่ายๆ โดย ดับเบิลคลิกไฟล์ font และเลือก Install Font
หากต้องการติดตั้ง Font ให้สามารถใช้กับทุก user ในระบบนั้น ผู้ดูแลระบบจะต้องคัดลอกไฟล์ font นั้นไปวางไว้ภายใต้แฟ้ม /usr/share/fonts แทน